--> - دلالت دارند كه وجوب قضاء به جهت فوت واقع مىباشد . يعنى به دليل آنكه عمل واجب و مأمور به اتيان نشده است بايد آن را دوباره انجام داد . مثل اين روايت : عن ابى جعفر قال : اذا نسيت الصّلاة او صلّيتها به غير وضوء و كان عليك قضاء صلوات فابدأ باوّلهنّ فاذّن لها و اقم ثمّ صلّها ثمّ صلّ ما بعدها الخ » روايت دلالت دارد وقتى نمازى را كه بايد بخوانى فراموش كردى يا نمازى را كه بايد با وضوء بخوانى فراموش كرده و بدون وضوء خواندى و قضاء آنها بر تو واجب بود شروع كن به اولين موردى كه فراموش كردى و به ترتيب موارد فوت شده را قضاء كن . « وسائل الشّيعة 3 / 348 ح 4 ابواب قضاء الصّلوات » . ب : مقصود آن باشد كه قضاء ، واجب بوده ولى غرض مولى هم حاصل شده باشد چنين چيزى مجرّد فرض است . يعنى نمىتواند چنين معنايى درست باشد . زيرا صدر كلام با ذيل كلام تناقض دارد . چرا كه اگر غرض مولى حاصل شود يعنى نماز با تيمّم موجب حصول غرض شده ، معنايش اين است كه امر ساقط شده و چيزى نمانده كه پس از رفع اضطرار در خارج وقت آن را قضاء كرد . و اگر قضاء واجب باشد معنايش اين است كه غرض مولى حاصل نشده است و ملاك امر هنوز باقى بوده و ساقط نشده است و اين تناقض است . به نظر مىرسد : احتمال دوّم در بيان مقصود مصنّف صحيح‌تر باشد . و در رابطه با احتمال اوّل نيز مىتوان جواب داد مثلا : اگرچه ادلّهء قضاء ناظر به سببيّت فوت واقع براى قضاء بوده ولى در تكاليف اضطرارى ، فوت واقع نشده است . چرا كه واقع در حالت اضطرار عبارت از نماز با تيمّم بوده كه اين واقع ، تحصيل شده و فوت نشده كه در داخل وقت بخواهد اعاده شود و يا در خارج وقت قضاء شود ثانيا : دليل خاصّ بر عدم اعاده و قضاى تكاليف اضطراريه داريم و آن اينكه فلسفهء اين احكام عبارت از تخفيف بر مكلّفين است چنانچه در آيات و روايات آمده است « يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ » يا « ما جعل عليكم فى الدّين من حرج » يا « لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها » يا « انّ دين اللّه سهلة سمحة » بنابراين ، اعاده يا قضاى واجبات اضطرارى بعد از رفع اضطرار از جانب شارع مقدّس ، نقض غرض است . زيرا چنين امرى نه تنها تسهيل و آسان‌گيرى بر مكلّفين نبوده بلكه مكلّف را در مشقّت بيشتر انداختن است . ثالثا : در بعضى از موارد مثل فوت واقع به سبب بيهوشى كه در تمام وقت بوده -